نقش مهندسی برق، ابزار دقیق و کنترل در پروژههای صنعتی
مقدمه
تقریباً هیچ واحد صنعتی مدرنی بدون سیستمهای برق، ابزار دقیق و کنترل نمیتواند به شکل مطلوب فعالیت کند. تجهیزات مکانیکی و فرآیندی برای کار کردن به انرژی نیاز دارند، پارامترهای مختلف فرآیند باید اندازهگیری شوند و بسیاری از عملیات نیز باید توسط سیستمهای کنترل پایش و مدیریت شوند.
از نیروگاهها و پالایشگاهها گرفته تا کارخانههای فولاد، پتروشیمی، سیمان، صنایع معدنی و تأسیسات آب و فاضلاب، سیستمهای برق، ابزار دقیق و کنترل در کنار سایر دیسیپلینهای مهندسی، بخش مهمی از ساختار فنی پروژه را تشکیل میدهند.
مهندسی برق در پروژههای صنعتی
وظیفه سیستم برق صنعتی تنها تأمین انرژی تجهیزات نیست. در یک پروژه صنعتی، شبکه برق باید متناسب با بارهای الکتریکی، نوع تجهیزات، شرایط محیطی و الزامات بهرهبرداری طراحی شود.
بسته به پروژه، سیستم برق میتواند شامل بخشهایی مانند توزیع برق، تابلوهای برق، ترانسفورماتورها، موتورها، سیستمهای روشنایی، ارتینگ و حفاظت در برابر صاعقه باشد.
در مراحل مهندسی، مشخصات و نیازهای الکتریکی تجهیزات باید بررسی و با سایر بخشهای پروژه هماهنگ شود.
اهمیت طراحی صحیح سیستم برق
قطع یا اختلال در تأمین انرژی میتواند باعث توقف بخشی از فرآیند تولید یا عملکرد تجهیزات شود. به همین دلیل، طراحی سیستم برق صنعتی باید با توجه به شرایط واقعی پروژه انجام شود.
نوع بارهای الکتریکی، ظرفیت تجهیزات، نحوه توزیع انرژی، سیستمهای حفاظتی و الزامات ایمنی از جمله مواردی هستند که در طراحی سیستم برق مورد توجه قرار میگیرند.
همچنین در پروژههای صنعتی، ارتباط میان مهندسی برق و مکانیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از تجهیزات مکانیکی مانند پمپها، کمپرسورها و فنها دارای موتورهای الکتریکی هستند و مشخصات این تجهیزات باید در طراحی سیستم برق لحاظ شود.
ابزار دقیق چیست؟
ابزار دقیق مجموعهای از تجهیزات و سیستمهایی است که برای اندازهگیری و پایش پارامترهای فرآیند مورد استفاده قرار میگیرند.
فشار، دما، دبی، سطح و سایر پارامترهای فرآیندی میتوانند توسط تجهیزات اندازهگیری مناسب پایش شوند.
اطلاعات بهدستآمده از این تجهیزات به سیستم کنترل منتقل میشود و در اختیار اپراتورها یا سیستمهای اتوماسیون قرار میگیرد.
در پروژههای صنعتی، انتخاب و جانمایی صحیح تجهیزات ابزار دقیق اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کیفیت اطلاعات اندازهگیریشده مستقیماً بر کنترل فرآیند اثر میگذارد.
نقش کنترل در صنعت
اگر ابزار دقیق وظیفه اندازهگیری فرآیند را بر عهده داشته باشد، سیستم کنترل وظیفه استفاده از این اطلاعات برای مدیریت عملکرد سیستم را بر عهده دارد.
در یک فرآیند صنعتی، ممکن است سیستم کنترل بر اساس اطلاعات دریافتی از سنسورها، عملکرد شیرها، موتورها یا سایر تجهیزات را تنظیم کند.
سیستمهای کنترل میتوانند از ساختارهای مختلفی استفاده کنند و انتخاب معماری مناسب به نوع فرآیند، اندازه پروژه و الزامات بهرهبرداری بستگی دارد.
ارتباط برق، ابزار دقیق و کنترل
این سه حوزه در بسیاری از پروژههای صنعتی بهشدت به یکدیگر وابستهاند.
برای مثال، یک پمپ صنعتی ممکن است دارای موتور الکتریکی باشد. موتور توسط سیستم برق تغذیه میشود، وضعیت و پارامترهای آن میتواند توسط تجهیزات اندازهگیری پایش شود و عملکرد آن نیز ممکن است توسط سیستم کنترل مدیریت شود.
بنابراین طراحی این بخشها نمیتواند کاملاً جدا از یکدیگر انجام شود.
اهمیت هماهنگی با فرآیند و مکانیک
سیستمهای برق، ابزار دقیق و کنترل باید بر اساس نیاز واقعی فرآیند و تجهیزات طراحی شوند.
برای مثال، انتخاب تجهیزات اندازهگیری بدون شناخت صحیح از شرایط فرآیندی میتواند منجر به انتخاب تجهیز نامناسب شود. همچنین سیستم کنترل باید با منطق عملکرد فرآیند و تجهیزات هماهنگ باشد.
در پروژههای چندرشتهای، اطلاعات میان مهندسی فرآیند، مکانیک، برق، ابزار دقیق و کنترل باید بهصورت منظم تبادل شود.
از طراحی تا اجرا
خدمات مهندسی برق، ابزار دقیق و کنترل معمولاً از مرحله تعریف نیازها و مبانی طراحی آغاز میشود و در مراحل بعدی به تهیه مدارک فنی، مشخصات تجهیزات و مستندات مورد نیاز برای اجرا توسعه پیدا میکند.
بسته به پروژه، مدارکی مانند Single Line Diagram در برق، Instrument Index در ابزار دقیق و Control Logic در بخش کنترل میتوانند از جمله خروجیهای مهندسی باشند.
در ادامه نیز این مدارک مبنایی برای تأمین تجهیزات، نصب، تست و راهاندازی قرار میگیرند.
نقش این سیستمها در راهاندازی پروژه
پس از پایان عملیات نصب، سیستمهای برق، ابزار دقیق و کنترل باید مورد بررسی و تست قرار گیرند.
هدف از تست و راهاندازی این است که اطمینان حاصل شود تجهیزات مطابق طراحی نصب شدهاند، ارتباط میان سیستمها برقرار است و فرآیند میتواند در شرایط مورد نظر فعالیت کند.
در این مرحله نیز هماهنگی میان تیمهای مختلف پروژه اهمیت زیادی دارد.
خدمات نیصاکو در برق، ابزار دقیق و کنترل
یکی از حوزههای تخصصی شرکت مهندسی نیصاکو، ارائه خدمات مهندسی در زمینه برق، ابزار دقیق و کنترل است.
این توانمندی در کنار سایر دیسیپلینهای مهندسی مجموعه، امکان ارائه خدمات هماهنگ برای پروژههای صنعتی را فراهم میکند؛ پروژههایی که در آنها طراحی سیستمهای الکتریکی، اندازهگیری، کنترل و اتوماسیون باید در ارتباط با فرآیند، تجهیزات مکانیکی و سایر بخشهای پروژه انجام شود.
جمعبندی
برق، ابزار دقیق و کنترل سه بخش اساسی در بسیاری از پروژههای صنعتی هستند. برق انرژی مورد نیاز تجهیزات را فراهم میکند، ابزار دقیق اطلاعات فرآیند را اندازهگیری میکند و سیستم کنترل از این اطلاعات برای پایش و مدیریت عملکرد فرآیند استفاده میکند.
هماهنگی صحیح این سه حوزه با فرآیند، مکانیک و سایر دیسیپلینهای مهندسی میتواند نقش مهمی در ایجاد یک سیستم صنعتی منسجم و قابل بهرهبرداری داشته باشد.
